Słownik - wyjaśnienia podstawowych pojęć

Knowledge Economy     "A knowledge-driven economy is one in which the generation and exploitation of knowledge play the predominant part in the creation of wealth. It is not simply about pushing back the frontiers of knowledge; it is also about the more effective use and exploitation of all types of knowledge in all manner of economic activity" [United Kingdom Department of Trade and Industry, 1998].

Zarządzanie wiedzą     Istnieją dwa podstawowe podejścia do zarządzania wiedzą w organizacjach:

• Pierwsze polega na założeniu, że potrzebna wiedza istnieje w organizacji. Należy dostarczyć właściwą wiedzę do właściwej osoby we właściwym czasie. W tym celu należy wiedzę zebrać (zanim, wraz z pracownikiem, opuści organizację), zakodować i przechować na nośnikach elektronicznych.
• Drugie polega na założeniu, że wiedza, którą można zapamiętać na nośnikach elektronicznych, stanowi tylko niewielki fragment potrzebnej dzisiaj wiedzy. Należy wiec tworzyć praktyczną wiedzę w postaci innowacyjnych rozwiązań. Do tego służą specjalne metody uczenia się w organizacjach. Zarządzanie wiedzą w tym podejściu polega na tworzeniu i zarządzaniu procesami uczenia się.

Gospodarka oparta na wiedzy     (GOW) polega na generowaniu wiedzy praktycznej (innowacyjnych pomysłów) i zamianie tej wiedzy na zyski materialne lub socjalne.

Odkrycie naukowe (przyczynia się do rozwoju nauki).     Ujawnienie poprzez wiarygodne dowiedzenie czegoś (jakiegoś zjawiska, faktu, procesu lub prawidłowości w naturze) dotąd nieznanego lub dowiedzenie, że istniejąca wiedza na temat jakiegoś zjawiska, faktu, procesu lub prawidłowości w naturze była nieprawidłowa. Może to być odkrycie nowej planety, prawa fizyki czy nowego pierwiastka.
Niektóre odkrycia powodują rewolucyjne zmiany w sposobie myślenia, jak na przykład odkrycie dokonane przez Mikołaja Kopernika, że ziemia krąży wokół słońca, a nie odwrotnie. Niektóre odkrycia są podstawą wynalazków oraz innowacji, jak na przykład odkrycie pierwiastków radu i polonu przez małżeństwo Curie.

Pomysł - koncepcja     Sposób na rozwiązanie jakiegoś problemu.

Wynalazek (przyczynia się do rozwoju technologii)     Nowe urządzenie lub proces, za którego innowacyjność i przydatność można otrzymać patent.

Innowacja - nowatorstwo     Wprowadzenie w życie czegoś nowego poprzez praktyczne rozwiązanie jakiegoś problemu. Wynalazek staje się innowacją wówczas, gdy ma praktyczne zastosowanie i przynosi korzyści.

Wiedza jawna     może być wyrażona w słowach i liczbach. Dzielenie się i komunikowanie wiedza jawną jest łatwe i odbywa się za pomocą naukowych formuł, gotowych procedur, uniwersalnych reguł. Jest to wiedza ogólnie dostępna (na przykład poprzez: publikacje, instytucje edukacyjne, Internet).
[Ikujiro Monaka and Hirotaka Takeuchi, 1995, The Knowledge-Creating Company]

Wiedza ukryta     występuje w dwóch wymiarach:

• Techniczna: nabyta w wyniku doświadczeń, na przykład, umiejętność jazdy na rowerze.
• Poznawcza: model myślowy; przekonania; postrzeganie tak zakorzenione, że brane jako obowiązujące. Odzwierciedla nasze wyobrażenie o rzeczywistości i naszą wizje przyszłości.

Wiedza jawna i ukryta     Odkrycia naukowe i wynalazki przyczyniają się do tworzenia wiedzy, tak zwanej - jawnej, opartej na obiektywnych faktach i precyzyjnie wyrażonej za pomocą formalnego języka. W generowaniu innowacyjnych rozwiązań wiedza ukryta odgrywa główną role. Wiedza ukryta jest wiedzą osobistą, przejawia się w działaniach danej osoby i została umiejscowiona w pewnym kontekście. Trudno przedstawić formalnie wiedzę ukrytą i trudno ją przekazywać. Wiedza ukryta uaktywnia się podczas dynamicznego współdziałania - wiedzy jawnej i ukrytej - w toku krzyżowania się informacji z różnych dziedzin. Wiedza ukryta wyrażana jest często w postaci metafory (aby ułatwić intuicyjne zrozumienie) lub analogii (łącząc wyobraźnię z logicznym myśleniem). Dlatego też w procesie przekazywania sobie wiedzy ukrytej najbardziej skuteczny jest kontakt osobisty. Pośrednictwo osób trzecich (reprezentantów) czy użycie technologii informacyjnych jest niewystarczające do komunikowania wiedzy ukrytej.

Racjonalizacja - usprawnienie/optymalizacja     Działalność zmierzająca do osiągnięcia zamierzonego celu w sposób doskonalszy od poprzednio stosowanego; racjonalizacja może dotyczyć konstrukcji i jakości wyrobu, technologii i organizacji wytwarzania, warunków bhp, wykorzystania maszyn i materiałów. [Leksykon naukowo-techniczny, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa 1984].
W roku 1949, w Polsce utworzono nawet odznaki za działalność racjonalizatorską: "Zasłużony Racjonalizator Produkcji" i "Racjonalizator Produkcji".

Neuro-lingwistyczne programowanie (NLP)     "Większość definicji określa NLP jako interdyscyplinarny system wiedzy o 'strukturze subiektywnego doświadczenia człowieka'. Oto kilka tego rodzaju definicji:

• NLP to studium efektywności i model sposobu, w jaki ludzie organizują swoje doświadczenie. (Joseph O'Connor, John Seymour);
• NLP to studium subiektywnego doświadczenia, które dostarcza wiedzy na temat tego w jaki sposób nasze wzorce spostrzegania i myślenia prowadzą do sukcesu lub porażki. (Peter Wrycza);
• NLP to studium doskonałości i model, który wyjaśnia jak tworzy się struktura ludzkiego doświadczenia, w jaki sposób ludzie programują swoje myśli, emocje i zachowania, a także jaki wpływ nasze procesy neurologiczne i język wywierają na kodowanie, przetwarzanie, magazynowanie i odtwarzanie informacji. (Bob Bodenhamer, Michael Hall);
• NLP jest zbiorem zasad, modeli i narzędzi pomocnych w uczeniu się, komunikowaniu i wprowadzaniu zmiany. Opisuje także w jaki sposób umysł oraz język (werbalny i niewerbalny) są przez nas używane do przekazywania formułowania i wyrażania myśli." (David Molden).

Inteligencja emocjonalna     "Zdolność do rozpoznawania uczuć własnych i innych ludzi, motywowania się emocjami oraz kierowania emocjami w relacjach z innymi ludźmi.
Są to zdolności rozpoznawania przez nas naszych własnych uczuć i uczuć innych, zdolności motywowania się i kierowania emocjami zarówno naszymi własnymi, jak i osób, z którymi łączą nas jakieś więzi. Ta definicja została sformułowana przez Daniela Golemana, pracownika naukowego Harvardu i autora książek o inteligencji emocjonalnej. Goleman w latach dziewięćdziesiątych zakwestionował rozpowszechnioną opinię głoszącą, że dla odniesienia sukcesu w życiu kluczowa jest inteligencja akademicka mierzona ilorazem inteligencji, która decyduje o wynikach osiąganych w nauce. Na podstawie wieloletnich badań stwierdził, że w naszym życiu osobistym i zawodowym dużą rolę odgrywa inteligencja emocjonalna, która ma wpływ na to, jak wykorzystujemy swoja wiedzę i umiejętności. Na inteligencję emocjonalna składa się pięć kompetencji emocjonalnych i społecznych. Są to:

• samoświadomość - wiedza o swoich stanach wewnętrznych, preferencjach, możliwościach i ocenach intuicyjnych, czyli świadomość emocjonalna, poprawna samoocena, wiara w siebie, tj. silne poczucie własnej wartości i świadomość swoich możliwości i umiejętności;
• samoregulacja - panowanie nad swoimi stanami wewnętrznymi, impulsami i możliwościami czyli samokontrola, utrzymywanie norm uczciwości i prawości, sumienność, elastyczność w dostosowywaniu się do zmian, innowacyjność;
• motywacja - skłonności emocjonalne, które prowadzą do nowych celów lub ułatwiają ich osiągnięcie, czyli dążenie do osiągnięć, zaangażowanie, inicjatywa, optymizm;
• empatia - uświadamianie sobie uczuć, potrzeb i niepokojów innych osób, czyli rozumienie innych, świadomość polityczna, tj. rozpoznawanie emocjonalnych prądów grupy i stosunków wśród przedstawicieli władzy;
• umiejętności społeczne - umiejętność wzbudzania u innych pożądanych reakcji, czyli wpływanie na innych, porozumienie, łagodzenie konfliktów, przewodzenie, tworzenie więzi, współpraca i współdziałanie, umiejętności zespołowe."